Năm 1914, Ðại chiến thế giới lần thứ nhất nổ ra, Châu Âu chìm trong khói lửa, nước Mỹ xa xôi cũng bị cuốn vào vòng xoáy của chiến tranh. Do muốn chứng tỏ lòng yêu nước và quyết tâm cống hiến cho tổ quốc, Samuel đòi nhập ngũ bất chấp sự ngăn cấm của cha. Không thuyết phục nổi cậu, ông đành cho cả 3 con đăng lính, mà nhiệm vụ chủ yếu của hai người anh chỉ là đi theo để… bảo vệ Samuel, đứa em út được yêu thương nhất nhà.

Sự thật tàn khốc của chiến tranh đã làm tiêu tan nhiệt huyết ban đầu của Samuel. Những trận đánh đẫm máu đã vắt kiệt sức lực Samuel, mặc dù hai anh luôn theo sát, chăm lo và bảo vệ cho cậu. Số phận thật nghiệt ngã khi Samuel gục chết trước làn đạn kẻ thù trong sự bất lực của Tristan. Chứng kiến cái chết bi thảm của người em thân yêu, Tristan như hóa điên, sau khi moi trái tim của em mình gửi về quê hương anh ở lại và hành động như một chiến binh da đỏ: tiêu diệt và lột da đầu kẻ thù để trả thù…

Bi kịch của gia đình Ludlow lại một lần nữa xảy ra khi hai người anh trở về và cả hai đều muốn dành tình thương yêu cho Susannah. Và trong tận đáy lòng, Susannah đã dành tình cảm thầm kín cho Tristan vì cô tìm thấy ở anh một sức cuốn hút kỳ lạ, vừa hoang dại dũng mãnh lại vừa chân tình sâu sắc. Bỏ qua tình cảm của Alfred, Susannah đến với Tristan bằng một tình yêu nồng nàn. Còn Alfred thì đau khổ bỏ nhà lên thành phố, đem theo mối tình đơn phương.

Tristan dù đã có Susannah nhưng cái chết của người em vẫn luôn ám ảnh tâm trí anh. Dằn vặt trong đau khổ, anh quyết định ra đi làm một kẻ lãng tử, phiêu bạt giang hồ bỏ lại Susannah chờ đợi trong nhớ thương tuyệt vọng… Nhiều năm tháng trôi qua, lá thư duy nhất Tristan gửi về chỉ là đôi dòng ngắn ngủi khuyên Susannah hãy quên anh và đi tìm hạnh phúc khác. Trong khi đó, Alfred đã làm ăn phát đạt và ra ứng cử nghị sĩ, trong lòng anh hình bóng Susannah vẫn không sao phai nhạt.

Một ngày kia Tristan trở về, vẫn hào hoa và dũng mãnh như xưa, khi đó Susannah đã lấy Alfred, anh trai của chàng. Lúc này cô bé Isabel (Christina Pickles) đã thành một thiếu nữ xinh đẹp, nàng yêu và chấp nhận làm vợ Tristan. Cuộc sống bình yên và hạnh phúc tưởng chừng đã đến với Tristan khi Isabel sinh cho anh hai đứa con kháu khỉnh. Nhưng bất hạnh lại giáng xuống đầu họ khi Isabel bị giết chết. Susannah vì bế tắc trong cuộc sống cũng đã quyên sinh. Trong mất mát và đau khổ, với sự trở về của Alfred, anh em nhà Ludlow đã đoàn tụ, sát cánh bên nhau cùng người bố già nua bệnh tật bước vào trận chiến đấu một mất một còn với bọn mafia…

Là bộ phim tình cảm thấm đậm chất bi kịch như một huyền thoại đẹp của mùa thu miền ôn đới. Số phận mỗi con người trong gia đình Ludlow trước biến cố của thời cuộc được ràng buộc với nhau bằng tình cảm yêu thương ruột thịt nhưng cũng nhiều mâu thuẫn, đối nghịch đã tạo nên chất lãng mạn của bộ phim. Tình yêu của ba anh em dành cho Susannah, dù mỗi người thể hiện một cách khác nhau nhưng đều rất chân thành và cao đẹp, đó là chất thơ, chất trữ tình dệt nên huyền thoại. Bi kịch trong cuộc đời các nhân vật qua giọng kể trầm buồn của ông già da đỏ vừa sống động vừa hư ảo như một truyền thuyết xa xưa. Cái chết của hai người phụ nữ và sự trở về của những người đàn ông là đỉnh cao của tình yêu và lòng tha thứ, những chất liệu không thể thiếu trong bản tình ca bất hủ về số phận con người.

Bộ phim có khung cảnh bát ngát của đồng cỏ, với những khu rừng núi non trùng điệp, những đàn ngựa phi như lốc cuốn thật đẹp và hùng vĩ đến khó tả… Bởi chỉ có những nơi đó huyền thoại mới ra đời…

   

Chiến tranh tràn xuống Nam Âu, Ðức chiếm Nam Tư, quân Ã? tiến vào Anbani, những nước vùng Ban-căng láng giềng của Hy Lạp. Mảnh đất cổ xưa, cái nôi văn hóa nhân loại đang bị những gọng kìm xiết lại, cơn lốc can qua đang rình rập trước cửa… Hưởng ứng lệnh tổng động viên, thanh niên trên đảo nô nức lên đường nhập ngũ. Mandras cũng từ giã mẹ và người yêu để tham gia quân đội. Trước ngày ra đi, anh đã cùng Pelagia tổ chức lễ đính hôn. Họ trao nhẫn cho nhau và hẹn ngày chiến thắng trở về sẽ xây tổ ấm…

   

Các chàng trai ra trận, còn những người ở lại khắc khoải đợi chờ. Và khi chiến tranh chưa qua đi thì bóng dáng của tử thần vẫn không quên viếng thăm hòn đảo mỗi lần tin báo tử gửi về. Pelagia nuôi hy vọng bằng 100 lá thư gửi đi và đợi chờ hồi âm. Cô sống trong âu lo thấp thỏm nhưng người yêu vẫn… biệt vô âm tín. Người dân trên đảo chỉ được an ủi phần nào khi hay tin 8.000 quân Hy Lạp đánh bật được 14.000 quân Ã? tại Anbani.

   

Tình hình biến chuyển nhanh chóng, Ðức kéo quân vào Hy Lạp sau khi Athen đầu hàng. Nửa phía bắc Hy Lạp quân Ðức chiếm đóng, nửa phía nam và những hòn đảo ngoài khơi rơi vào tay quân Ã? nhưng cũng dưới sự “giám sát” của Ðức quốc xã. Khi quân Ã? đổ bộ lên đảo, một chuyện nực cười đã xảy ra khi họ không tiếp quản được Tòa thị chính vì họ là kẻ thua trận trước quân Hy Lạp ở Anbani ! Cuối cùng, chính quyền cũng được giao cho viên đại uý Weber Gunther, đại diện cho quân Ðức. Những người lính Ã? hiền lành chỉ còn biết cười trừ mà không hề phật ý.

   

Trong số họ có đại uý Antonio Corelli (Nicolas Cage), sĩ quan chỉ huy của trung đoàn pháo binh, một chàng trai hòa nhã, vui tính và luôn mang trên vai cây đàn mandolin. Anh rất thích ca hát và mỗi người lính trong đơn vị anh là một thành viên không thể thiếu của giàn đồng ca.

   

Với những người lính Ã? vui tính và yêu đời, khoảng cách nghi ngại của người dân đảo đối với những kẻ chiếm đóng cũng dần thay đổi. Dù không quá thân thiện nhưng họ cũng không coi nhau như kẻ thù. Ðại úy Corelli kiếm được chỗ cư ngụ tại nhà ông bác sĩ không phải bằng cách cưỡng chế như thói quen của kẻ đi đô hộ mà bằng cách đổi chác thuốc men y tế mà ông bác sĩ đang rất cần. Ngay từ buổi đầu dọn đến, Corelli đã chứng tỏ mình là người có văn hóa khi cương quyết xin ngủ ngoài sân chứ không chịu chiếm lĩnh căn phòng của cô Pelagia, con gái gia chủ. Và bằng tiếng đàn mandolin điệu nghệ cùng giàn đồng ca… pháo binh, Corelli không chỉ chinh phục được tình cảm của cha con ông bác sĩ mà còn cả những người dân trên đảo.

   

Một tình cảm mới nảy nở và lớn dần trong trái tim Pelagia, ngược lại Corelli cũng huớng về cô với ánh mắt tràn ngập yêu thương… Hạt giống tình yêu gieo xuống đã nảy mầm khi hai người có cơ hội gặp nhau, thổ lộ tâm tình và trao thân gửi phận…

   

Một người từ cõi chết trở về, đói khát tả tơi và mang đầy thương tích, đó là Mandras. Trong những năm dài chiến đấu, dù không viết thư hồi âm nhưng anh vẫn giữ trọn vẹn 100 lá thư của Pelagia bên ngực trái của mình. Pelagia thì thật sự bối rối trước ngã rẽ cuộc đời còn Mandras khi biết được phong thanh mối quan hệ của của họ đã lặng lẽ bỏ lên núi lập đội du kích, chiến đấu chống ngoại xâm.

   

Cục diện chiến tranh lại thay đổi, quân Ã? thua trận khắp nơi, Mussolini sụp đổ và đầu hàng Ðồng minh. Tại Hy Lạp, quân Ã? vui mừng hân hoan vì tưởng đã thoát khỏi cuộc chiến và ngày về cố hương chẳng còn xa. Trong khi đó, lực lượng quân Ðức ở Ðịa Trung Hải còn rất mạnh và chúng đòi giải giáp quân Ã? trước khi cho họ về nước.

   

Những người lính Ã? hiền hòa trên đảo không chịu để bọn Ðức tước khí giới, họ đã quay ngược nòng súng, sát cánh cùng những người du kích như Mandras chiến đấu chống lại quân Ðức. Với những đơn vị thiện chiến có cả máy bay và xe tăng yểm trợ, quân Ðức cuối cùng cũng chiếm được đảo, những người lính chỉ thích ca hát hơn cầm súng bắn giết đã thua trận và bị bắt làm tù binh. Ðại úy Corelli cùng đồng đội bị đưa ra xử bắn. Trong khi đó Pelagia đang lao đi tìm chàng giữa những đống đổ nát ngập tràn xác chết…

   

Một bộ phim đầy kịch tính về tình yêu và thân phận con người trong chiến tranh thế giới thứ hai. Tình yêu nồng nàn và say đắm của đôi tình nhân Corelli – Pelagia thật đẹp và cảm động. Kịch tính thể hiện ở bản chất trong sáng của tình yêu dù hai bên ở hai hoàn cảnh khác nhau, hai vị trí hoàn toàn đối nghịch: kẻ chiếm đóng và người bị chiếm đóng. Kịch tính càng rõ nét hơn khi số mệnh tưởng đã an bài ở mối quan hệ đã được đính ước Mandras – Pelagia nhưng chính Pelagia đã phá bỏ ước nguyền đó để tìm đến tình yêu đích thực, sẵn sàng trao con tim cho một kẻ ngoại bang khoác áo xâm lược. Chính tình yêu đó đã làm nên huyền thoại như biết bao truyền thuyết cổ xưa trên quê hương Hy Lạp – La Mã của họ. Xin đừng quá “lên gân” khi phê phán họ bằng quan niệm dân tộc hẹp hòi, nào là: Pelagia đã quên đi hận thù dân tộc, lẫn lộn trắng đen, theo đuôi kẻ thù… Hãy bình tâm mà ngắm những chàng trai Ã?, họ yêu cuộc sống và căm ghét chiến tranh, họ hồn nhiên ca hát và thân thiện với mọi người. Tuy họ khoác áo xâm lược nhưng không hề giết hại ai, họ cũng biết phân biệt thiện ác khi bừng tỉnh cơn mê, cầm súng chống lại quân Ðức hung bạo, họ đáng yêu hơn đáng ghét. Trong lịch sử chiến tranh, công bằng mà nói, quân Ã? đánh đâu thua đó và không có nhiều vết nhơ khát máu, tàn ác như phát xít Ðức. Phải chăng tính cách đó của những người Ã? được thể hiện trong phim phản ánh một phần nào nhận định của người dàn dựng ?

   

Mandras, một con người yêu Tổ quốc và sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng nhưng tấm lòng anh lại thiếu sự nồng ấm và con tim hơi lạnh lùng. Anh yêu Pelagia và ấp ủ 100 lá thư của nàng nhưng không hồi âm bởi thấy… không cần thiết khi sự nghiệp chung chưa thành. Anh cực đoan đến thái quá khi treo cổ cả những người con gái đồng hương có chút hơi hướng “thân Ðức”… Anh có thể là người anh hùng của cuộc chiến nhưng khó trở thành người chồng tận tụy. Và như thế, sự mách bảo của trái tim Pelagia là hoàn toàn đúng.

   

Bộ phim có một trường đoạn hay, là khi những người dân đảo ngóng chờ tin tức người thân ngoài mặt trận, dù lúc đó không có tiếng bom rơi đạn nổ nhưng người xem vẫn cảm nhận được sự tàn khốc của chiến tranh, nó làm ta cảm thấy rờn rợn và kinh hãi.

   

Bộ phim như một cái nhìn mới về diện mạo và hệ quả của cuộc chiến, tuy nó tàn khốc và đẫm máu nhất trong lịch sử nhân loại nhưng hạt giống của tình yêu và lòng nhân hậu vẫn nảy mầm trên ranh giới của sự đối nghịch, của rào cản xã hội và hận thù dân tộc.

   

Cặp vợ chồng chị cả Sương – Quốc đã có một đứa con trai tròm trèm 4, 5 tuổi. Quốc là nhà nhiếp ảnh chuyên về thực vật với những chuyến đi xa hàng tháng trời. Cô thứ Khanh (Lê Khanh) có chồng là Kiên, một nhà văn đang phát tướng nhưng chưa đến độ “phát tài”. Hải (Ngô Quang Hải) là cậu em kế, một diễn viên trẻ chuyên được giao những vai rất… phụ, sống cùng cô em út Liên (Trần Nữ Yên Khê) mới bước qua tuổi vị thành niên, hồn nhiên, nhí nhảnh.

   

Những lề thói gia đình, ký ức xưa cũ về cha mẹ, những sinh hoạt rất riêng tư của chốn phòng the, những trăn trở trong cuộc sống tình cảm và công việc, những mâu thuẫn nội tại và những dự định tương lai… trong cái đại gia đình ấy sau ngày giỗ mẹ được tách ra theo những cặp đôi, tưởng rất riêng nhưng lại được gắn kết bởi sợi dây máu mủ từ ba người phụ nữ trong gia đình.

   

“Cặp” Hải – Liên là hai anh em ruột nhưng nếu không được giới thiệu từ trước thì ta sẽ ngỡ họ là đôi vợ chồng trẻ hay một cặp tình nhân. Sự hiểu lầm ấy dễ dàng được tạo ra bởi các “thành tố” : Một chàng trai vạm vỡ rất “đàn ông”, một thiếu nữ mới lớn nhưng đã ẩn hiện trên cơ thể cái khêu gợi của đàn bà. Ấy thế mà họ lại sống chung, sinh hoạt từ ăn ngủ cho đến nhảy nhót, chuyện trò… đều chứa đầy hơi hướng của sự loạn luân.

   

Vợ chồng Sương – Quốc tuy đã có một con nhưng lại là những kẻ đồng sàng dị mộng. Quốc thì mãi lo ngụp lặn ở bến bờ xa lạ, những chuyến công tác dài ngày là cơ hội để anh có điều kiện chăm lo cho cái gia đình riêng, bí mật của mình. Sương (Nguyễn Như Quỳnh) cũng lênh đênh thuyền tình với một chàng doanh nhân Sài Gòn trong những buổi hẹn hò mà theo cô chỉ để ngắm nhau trong im lặng chứ chẳng có chuyện “mây mưa”.

   

Ðôi Kiên – Khanh có vẻ đằm thắm và gắn kết nhất. Khanh đang có mang đứa con đầu lòng, như bao người sắp làm mẹ, cô mong đợi cái ngày bụng phình phình ra để báo tin vui với mọi người. Kiên thì đang sáng tác một cuốn tiểu thuyết diễm tình nhưng vẫn ngắc ngứ ở đoạn kết vì chưa tìm được nguồn cảm xúc, chỉ đến khi anh lặn lội vào Sài Gòn và “trôi” qua cái cảm giác lãng mạn với một người phụ nữ xa lạ thì anh mới viết được đoạn kết dài 19 trang.

   

Có những cái tưởng mất nhưng lại trở về, có những điều tưởng chừng là bất hạnh nhưng lại không gây hậu quả nhờ sự may mắn hơn là ngây ngô. Có đơm hoa kết trái cả trong nghệ thuật lẫn tình yêu… một kết cục rất “lành” để tất cả họ lại quây quần bên nhau vào ngày giỗ bố, chỉ sau một tháng, khi nắng ngày vẫn chói chang và đêm mưa vẫn rơi nặng hạt…

   

Bất cứ nơi nào trên mảnh đất Việt, mỗi năm đều có hai lần mặt trời chiếu thẳng đứng (ánh sáng mặt trời vuông góc với mặt đất). Ở Hà Nội, thời gian đó là vào mùa hạ, cách nhau khoảng một tháng, người ta gọi những ngày đó là ngày hoàng đạo. Thời gian ấy, ngày rất dài với ánh nắng rực rỡ và gay gắt nhất.

   

Thông qua cuộc sống đời thường của một gia đình thành thị trong khoảng thời gian giỗ mẹ và cha – khoảng của những ngày hoàng đạo – đủ để ánh sáng soi rọi mọi ngóc ngách, mọi kẽ hở nhỏ hẹp và âm u trong cuộc sống và tâm hồn mọi người. Tác giả muốn chuyển tải điều gì đến chúng ta ?

   

Phải chăng là âm hưởng cuộc sống giữa chốn thành đô đang tìm vận hội đi lên nhưng vẫn “cố” giữ gìn những bản sắc xưa cũ: những ngôi nhà cổ với ván sàn ọp ẹp, những thiếu phụ cài yếm lam gội đầu bên lu nước, những mảnh vườn với tường vôi bong lở nhiều rêu phong và tràn ngập tiếng chim… Hà Nội của những năm 90 hay của thập niên 30-40 ?

Cuộc sống hiện đại với những tiện nghi mới đang tràn vào thị tứ, những bản nhạc ngoại quốc xập xình, những chai rượu vang rót đầy mâm cỗ, khách sạn hạng sang, xe hơi bóng lộn… Trong sự thay đổi đó, những người phụ nữ Hà thành còn giữ được đôi chút phong thái “dân ta” trong cách sống, trong suy nghĩ… thật hiếm. Và liệu rằng họ còn giữ được phong thái đó trong bao năm nữa ?

   

Ngọn gió thời đại đã thổi mạnh quá chăng, hay đó chỉ là sự phản ánh đầy triết lý của bộ phim vốn mang hơi hướng “made in Việt kiều” ? Vì vậy, trong phim ta thấy những người phụ nữ dù ăn mặc dung dị nhưng lại có những cử chỉ, lời nói rất “bạo”, đầy nhục dục, không chỉ có thế, họ còn “biết” chủ động gợi tình theo cung cách rất phương Tây. Cái “chát” nhất của phim là những trường đoạn về Liên – Hải mà có lẽ những người Việt khó tính còn lâu mới tiêu hóa nổi kiểu sinh hoạt “trên mức bình thường” của anh em nhà họ.

Nhân vật Liên dù được đạo diễn Trần Anh Hùng ra sức tạo dáng ngây thơ, “không biết gì” nhưng với khuôn mặt già và từng trải của cô vợ Trần Nữ Yên Khê cộng với giọng nói quá “lai căng” chẳng giống ai, xa rời cách diễn đạt của người địa phương, không thể thuyết phục được người xem đó là một cô bé Hà Nội mới lớn.

   

Bộ phim mang dáng dấp của “đất lề quê thói” này cũng đem lại sự mới lạ trong cách dàn dựng và biểu đạt nghệ thuật của các nhà làm phim, một phong cách “Tây hoá” mà các bộ phim Việt Nam hiện nay chưa thể đạt được. Họ không dễ dãi và đóng ẩu, không khuôn sáo và rất “tiết kiệm” lời, chỉ dùng hình ảnh biểu trưng thay cho ngôn từ đối thoại, tính trừu tượng của đề tài không làm mất đi sự biểu cảm trong từng lớp diễn (tuy có đôi lúc phim được chuyển cảnh quá bất ngờ khiến người xem chưng hửng). Dàn diễn viên “nội địa”, với một số là “ngôi sao” của điện ảnh Việt Nam, nhập vai tương đối đạt.

   

Dù sao nó cũng là một bộ phim đáng để… xem cho biết, để thỏa mãn sự tò mò về một bộ phim được nhiều người nhắc đến.

Tennessee, năm 1923, hai cậu bé Rafe McCawley và Danny Walker là đôi bạn thân cùng lớn lên bên nhau và có chung một niềm say mê cuồng nhiệt: Mơ ước trở thành phi công lái máy bay.

Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, cả Châu Âu chìm trong khói lửa, gót giày phát xít Ðức dày xéo khắp từ Tây sang Ðông Âu, nước Anh bị các phi đoàn máy bay ném bom Ðức đánh phá tan hoang. Cùng lúc, chủ nghĩa quân phiệt Nhật sau khi đánh chiếm Trung Quốc cũng đang mở rộng chiến tranh khắp Châu Á Thái Bình Dương. Trong khi đó, chính phủ Mỹ với những toan tính đầy vụ lợi tuy đã gia nhập quân Ðồng minh nhưng chỉ đứng ngoài cuộc chiến, làm một tay lái súng chuyên cung cấp vũ khí cho các nước khác chống phát xít mà không hề tham chiến.

Năm 1941, hai chàng thanh niên McCawley (Ben Affleck) và Danny (Josh Hartnett) trở thành sĩ quan lái máy bay của lực lượng hải quân Mỹ. Với ý chí và niềm say mê của tuổi trẻ, họ trở thành những phi công xuất sắc và gan dạ của Hạm đội Thái Bình Dương. Trong một buổi kiểm tra sức khỏe định kỳ, McCawley suýt bị cấm bay vì mắt kém, nhưng nhờ sự thông cảm cho qua của cô y tá trẻ đẹp Evelyn (Kate Beckinsale) nên anh được xác nhận đạt yêu cầu. Từ giây phút đó, tình cảm đã nảy nở giữa hai người và chẳng mấy chốc họ trở thành cặp uyên ương xứng đôi vừa lứa. Thời gian họ ở bên nhau thật ngắn ngủi vì trước đó McCawley đã tham gia đội tình nguyện sang Anh quốc chiến đấu trong hàng ngũ Không quân Hoàng gia Anh. Trước ngày chia tay họ vẫn nâng niu gìn giữ tình yêu của nhau thật trong sáng và cao thượng. Tại Anh, McCawley đã tham gia những trận chiến bảo vệ bầu trời thật oai hùng và khốc liệt. Và những lá thư anh gửi về cho người yêu luôn tràn đầy thương nhớ…

Trong khi đó, hạm đội 7 Hoa Kỳ di chuyển đến quần đảo Hawaii, bang thứ 50 mới sát nhập Hoa Kỳ, nằm giữa Thái Bình Dương nơi có Trân Châu Cảng, một căn cứ hùng mạnh và tuyệt đẹp của Hải quân Mỹ. Chàng phi công Danny cùng các chiến hữu và cả đoàn y tá của Evelyn cũng có mặt ở nơi đây.

Tại Anh, trong một trận chiến đấu với máy bay Ðức, McCawley bị bắn hạ và rơi ngoài biển. Nhận được tin McCawley tử trận, Evelyn và người bạn nối khố Danny đều đau đớn khôn nguôi. Họ cùng lao vào công việc để cố quên đi niềm đau trong lòng. Nhiều tháng trôi qua, tình yêu của Evelyn đối với McCawley vẫn không hề phai nhạt. Cô gửi gắm nỗi lòng của mình vào những trang thư không gửi.

Và rồi, như một sự an bài của tạo hóa, Danny và Evelyn, hai con người có cùng niềm đau đã tìm thấy ở nhau một niềm an ủi, một chỗ dựa tinh thần. Họ đã yêu nhau từ lúc nào chẳng biết, một tình yêu thật chân thành và say đắm.

Quân phiệt Nhật vốn nuôi tham vọng làm chủ Thái Bình Dương nên rất cay cú vì sự án ngữ của quân Mỹ, ngăn chặn con đường huyết mạch vận chuyển dầu mỏ phục vụ mưu đồ bành trướng của Ðế quốc Ðại Ðông Á. Một mặt họ vẫn đàm phán với chính phủ Mỹ để ký kết hiệp định hòa bình giữa hai nước. Mặt khác bộ máy chiến tranh Nhật ngày đêm vạch kế hoạch tiêu diệt Hạm đội 7 Mỹ. Chiêu bài “dương đông kích tây” của họ đã qua mặt cả hệ thống tình báo khổng lồ của quân đội Mỹ. Một sự điều động và di chuyển cả hạm đội lớn của Thiên Hoàng đều trót lọt trước những cặp mắt mù mờ và Hawaii cũng như toàn nước Mỹ vẫn an nhàn hưởng cảnh thái bình…

Một ngày đẹp trời đầu tháng 12 năm 1941, tạo hóa lại trêu chọc con người, từ cõi chết McCawley đã trở về lành lặn. Thật ngỡ ngàng và đau đớn cho cả ba người. Dù có phân trần, trách móc bao nhiêu cũng không thể khỏa lấp tình cảnh éo le, McCawley và Danny đã giải quyết nỗi bức xúc trong lòng bằng một trận ẩu đả như bao người đàn ông khác. Ðánh nhau đến mệt nhoài, họ nằm lăn ra ngủ khi bình minh sắp ló dạng phía chân trời Hawaii…

Ðó là sáng sớm ngày chủ nhật 7/12/1941, hơn 350 máy bay chiến đấu và oanh tạc cơ cất cánh từ hạm đội Nhật được lệnh tấn công tiêu diệt Trân Châu Cảng. Phi đội Thần Phong với những chiếc máy bay cảm tử như đàn châu chấu ào ạt kéo đến đen trời, chúng nhắm thẳng các chiến hạm và căn cứ Mỹ mà lao tới.

Trong khi đó, người Mỹ không hề có sự phòng bị, Ðô đốc tư lệnh thì đang mải… chơi gôn, trẻ em vẫn nô đùa trên cỏ… Và tất cả đều sửng sốt kinh hoàng khi bom nổ rền vang, ngư lôi rẽ sóng đâm vào các chiến hạm. Hết đợt này đến đợt khác, máy bay Nhật trút mưa bom bão đạn xuống hạm đội Mỹ. Các căn cứ, bến bãi, kho tàng, sân bay, ụ pháo và cả quân y viện đều là mục tiêu oanh kích của chúng. Máy bay Nhật hoạt động như ở chỗ không người vì bộ máy quân sự Mỹ tại Hawaii đều tê liệt và bị tiêu diệt thảm hại. Hỏa lực Mỹ chống trả rời rạc và yếu ớt. Như rắn mất đầu, lính Mỹ chiến đấu vô tổ chức, tự phát và vô vọng.

Trong khói lửa ngút trời, trước ranh giới giữa sự sống và cái chết, kỳ lạ thay những người dũng cảm và oai hùng nhất lại là những binh sĩ, sĩ quan cấp thấp bình dị như anh phi công Red, thợ máy Earl, anh đầu bếp da đen Miller và những cô y tá bé bỏng… Còn hai chàng phi công McCawley và Denny giờ đây lại trở thành những người đồng đội sống chết có nhau, họ cố thoát khỏi hỏa lực quân thù và đưa hai máy bay cất cánh lao vào chiến đấu. Với óc mưu trí sáng tạo, kết hợp lòng quả cảm và tay lái điêu luyện, hai người bạn đã kề vai sát cánh tiêu diệt được nhiều máy bay Nhật và đã toàn vẹn trở về.

Sau sự kiện Trân Châu Cảng, cả nước Mỹ kinh hoàng sửng sốt, không khí chiến tranh bao trùm khắp nơi. Tổng thống Roosevelt đăng đàn hiệu triệu quốc dân và tuyên chiến với Nhật. Ý chí phục thù lan toả khắp giới quân sự Mỹ.

Với chiến công dũng cảm, McCawley và Danny cùng được thăng cấp và khen thưởng. Họ được điều động tham gia một nhiệm vụ tuyệt mật. Ngày 18/4/1942, hàng không mẫu hạm USS Hornet được lệnh áp sát nước Nhật, McCawley, Danny và toàn phi đoàn oanh tạc cơ B25 do đại tá Doolittle chỉ huy bay vào tấn công các mục tiêu trên đất Nhật. Ðây là đòn trả đũa đánh dấu sự mở màn cuộc chiến ngay trên quê hương Nhật Hoàng. Nhiệm vụ của phi đoàn thật vinh quang nhưng vô cùng nguy hiểm. Vì không đủ nhiên liệu để quay về mẫu hạm, hai chiếc máy bay của McCawley và Danny buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống một vùng ven biển Trung Hoa. Họ rơi vào vòng vây của lính Nhật và trong lúc chiến đấu, Danny đã anh dũng hy sinh trong vòng tay của McCawley, lời cuối cùng anh dặn dò bạn là hãy thay anh làm cha đứa bé đang nằm trong bụng Evelyn…

Bộ phim dựng lại một sự kiện lớn của chiến tranh thế giới thứ hai, cuộc đụng độ tàn khốc và vô tiền khoáng hậu giữa hai thế lực hùng mạnh nhất Ðông – Tây đã diễn ra tại Trân Châu Cảng – điểm hẹn của lịch sử – giữa bốn bề sóng nước Thái Bình Dương. Ðối với hợp chủng quốc Hoa Kỳ đây là lần đầu tiên từ thời lập quốc họ bị một đế chế phương Ðông tấn công, đưa chiến tranh vào tận ngôi nhà của họ. Ðó là một trang bi thảm nhất trong biên niên sử Mỹ quốc. Một sự trả giá quá đắt bởi thái độ bàng quang, sự mất cảnh giác và yếu kém của hệ thống tình báo chiến lược cũng như toàn bộ cơ quan đầu não quân sự Mỹ. Một sự thất bại thảm hại của mưu đồ “ngư ông đắc lợi” mà nhà nước Mỹ chủ thuyết. Ðó còn là đòn phủ đầu, là một chiến lược quân sự xuất sắc của quân đội Nhật với yếu tố bất ngờ và linh hoạt đã nhấn chìm phân nửa Hạm đội 7 Mỹ với những chiến hạm oai hùng xuống tận đáy biển sâu. Lịch sử chiến tranh thế giới thứ hai ghi nhận sự kiện này bằng một động thái mới: Mỹ tham gia toàn diện trên các mặt trận chống chủ nghĩa phát xít khắp toàn cầu.

Với quy mô dàn dựng hoành tráng, kết hợp kỹ xảo điện ảnh tuyệt vời đã tạo cho bộ phim những nét tàn khốc và bi hùng hiếm thấy. Mối tình tay ba giữa hai chàng phi công và cô nữ y tá được hư cấu trên nền các sự kiện đẫm máu và chết chóc tạo nên những nét chấm phá đầy chất lãng mạn. Ðiều đó ít nhiều giảm bớt được sự khô khan và căng thẳng vốn có ở các bộ phim về đề tài chiến tranh.

Hai mối tình trong sáng và cảm động cùng một tình bạn cao thượng và chân thành của bộ ba McCawley – Evelyn – Danny khiến người xem thật sự xúc động trong niềm cảm thông sâu sắc. Họ đã biết cống hiến và hy sinh cho sự nghiệp cao cả, họ thủy chung son sắt với đồng đội, bạn bè và tình yêu mà đỉnh điểm của nó là hình ảnh Danny hấp hối trong vòng tay McCawley đã làm không ít trái tim mẫn cảm phải rơi lệ. Họ xứng đáng là hình ảnh tiêu biểu cho những người anh hùng, những người Mỹ tiến bộ trong cuộc-chiến-tranh-chính-nghĩa-cuối-cùng của Hoa Kỳ ở thế kỷ 20, như chính lời tâm sự của một sĩ quan Anh quốc: “Nếu có nhiều người như anh, McCawley, thì cầu Chúa phù hộ cho kẻ nào dám khiêu chiến nước Mỹ… “.

Charlie ( Tom Cruise ) là một doanh nhân trẻ đang gặp khó khăn trong công việc làm ăn. Sau nhiều năm chối bỏ gia đình, khi nhận được tin cha mất, anh đã trở về để tiễn biệt cha lần cuối. Lúc nhận di chúc anh mới biết rằng phần tài sản cha để lại cho anh chỉ là một chiếc xe hơi cũ rích, trong khi số tiền 3 triệu dollar lại được dành cho một người vô danh nào đó. Vì bất mãn, Charlie quyết định tìm hiểu sự thật. Và anh thật sự ngỡ ngàng khi biết được kẻ thừa hưởng số tiền đó là bệnh nhân tâm thần Raymond ( Dustin Hoffman ), người anh ruột mà Charlie chưa bao giờ biết mặt. Lòng tham nổi lên, Charlie quyết định “bắt cóc” Raymond khỏi bệnh viện hòng tìm cách chiếm lại một nửa số tiền.

Trên quãng đường dài đưa Raymond trở về Los Angeles, Charlie mới khám phá ra anh trai mình là một bệnh nhân tâm thần đặc biệt, trong anh là một tâm hồn trẻ thơ và một trí nhớ tuyệt vời về các con số, các sự kiện… Raymond chỉ là một anh khờ trong cuộc sống, luôn nhút nhát, sợ sệt. Nhưng kỷ niệm về những người thân trong gia đình vẫn sống mãi trong trái tim anh.

Những ấn tượng đó đã lay động đến tình thương yêu và mối đồng cảm ruột thịt trong con người Charlie, anh đã học được cách sống không suy tính, không vụ lợi từ Raymond. Và Charlie đã từ bỏ ý định chiếm đoạt gia tài của Raymond để đổi lấy một ước muốn duy nhất: giành lấy quyền được chăm sóc người anh ruột thịt đến trọn đời…

Phim diễn ra trong bối cảnh nước Mỹ những năm cuối thế kỷ 20, nơi mà những nền tảng về gia đình đã ít nhiều bị lung lay trong cuộc sống hiện đại của xã hội công nghiệp. Với sự diễn suất tuyệt vời của Tom Cruise và nhất là Dustin Hoffman trong vai Raymond (người có tên đồng âm với Rain Man – Người trong mưa), phim kết thúc có hậu như khẳng định chân lý vĩnh cửu: những giá trị nhân văn, gia đình và truyền thống không gì có thể phá vỡ nổi kể cả đồng tiền “vạn năng” và chỉ có một liều thuốc tiên giúp các bệnh nhân tâm thần lành bệnh, đó là sự thương yêu, đồng cảm của mọi người.

———————————————————————-

Các giải thưởng:

- 4 giải Oscar 1988: Phim hay nhất, Diễn viên nam chính xuất sắc nhất (Hoffman), Ðạo diễn xuất sắc nhất (Levinson), Kịch bản nguyên thủy hay nhất.

- 2 Quả cầu vàng 1989: Phim hay nhất, Diễn viên nam chính xuất sắc nhất.

- Giải Gấu vàng liên hoan phim Berlin 1988.

- Giải thưởng của hội đạo diễn Hoa Kỳ 1988: Ðạo diễn xuất sắc nhất.

———————————————————————-

Bài viết của trang [http://www.confidant.sg.st]

Bernie Laplante ( Dustin Hoffman ) là kẻ thất bại trong cuộc sống gia đình, bị vợ bỏ, nghề nghiệp không ổn định, nghèo khổ hay ăn cắp vặt và có vấn đề với pháp luật. Trong một đêm mưa gió, Bernie đã không ngại hiểm nguy, bất chấp cả tính mạng xông vào cứu giúp 54 con người trên một chiếc máy bay gặp nạn, trong số đó có Gale Gayley ( Geena Davis ), nữ phóng viên trẻ đẹp và danh tiếng của kênh truyền hình Channel 4. Sau khi cứu người, Bernie đã bỏ đi không để lại chút tên tuổi và chẳng cần sự hàm ơn của ai. Chỉ một điều làm anh day dứt là bỏ lỡ dịp đưa con trai đi chơi, bị vợ cũ trách mắng thậm tệ. Không kịp phân trần, anh đau khổ ra đi với thân thể lấm lem bùn đất và một chân không giày. Bernie đã kể hết mọi sự với John Bubber ( Andy Garcia ), một kẻ lang thang đói khát mà anh tình cờ gặp gỡ. Sau đó, Bernie bị đuổi việc và phải vào tù vì tiêu thụ hàng gian, trong mắt mọi người Bernie là kẻ tồi tệ, dối trá, trây lười và “hết thuốc chữa “.

Những ngày sau đó, cô phóng viên Gale và kênh Channel 4 đã phát động một chiến dịch rầm rộ truy tìm tung tích người anh hùng vô danh, thiên thần của chuyến bay 104, “chàng lọ lem” dũng cảm… với vật chứng duy nhất còn sót lại là chiếc giày cỡ 10-B. Số tiền thưởng 1 triệu đôla cho người anh hùng khiến cả trăm người xách giày đến đài truyền hình mạo nhận.

John Bubber đã từng là người hùng trong chiến tranh Việt Nam giờ đây vô gia cư, không nghề nghiệp, kiếm sống bằng nghề lượm rác phế thải, luôn đói khát và rách rưới. Do có được chiếc giày của Bernie nên Bubber đã đánh liều, tự nhận mình là người cứu nạn. Anh đến đài truyền hình chỉ mong… kiếm một bữa ăn ngon và một đêm ngủ trên giường nệm !

Qua các phương tiện truyền thông, người anh hùng Bubber đã tạo ra làn sóng ngưỡng mộ trong toàn nườc Mỹ. Ðược chào đón nồng nhiệt ở khắp mọi nơi, anh thật sự trở thành thần tượng của giới trẻ, là biểu tượng người anh hùng mới của nước Mỹ. Ðã lâu lắm rồi, người Mỹ – vốn bị mang tiếng là thực dụng và cá nhân chủ nghĩa – mới tìm được người hùng lý tưởng, cao thượng, đầy lòng nhân ái sẵn sàng hy sinh vì mọi người.

Bernie ra tù với quyết tâm tìm Bubber để thanh toán món nợ và đòi lại công bằng cho mình nhưng anh bị mọi người coi là kẻ lừa đảo tống tiền. Trong khi đó, Bubber với mặc cảm vì sự dối trá của mình đã định nhảy lầu tự tử thì một lần nữa, Bernie lại xuất hiện, bất chấp hiểm nguy ra tay cứu giúp…

Diễn xuất đặc biệt thành công với nhiều đoạn bi hài ngộ nghĩnh của Dustin Hoffman trong vai Bernie, bộ phim đã phần nào lột tả được hai mảng sáng tối ẩn sâu trong tâm hồn và giá trị đích thực của con người sống trong một xã hội cạnh tranh ráo riết, đầy rẫy bất công, luôn chuộng hình thức, một lối sống đặc thù được mang danh – Lối sống Mỹ.

Bộ phim in rõ hình ảnh của những cựu binh chiến tranh Việt Nam, khi trở về họ hụt hẫng và mất định hướng, tâm lý chiến bại in dấu ấn cả trong cuộc sống thường nhật. Một phần trong số họ đã rơi xuống tận đáy vực thẳm của xã hội và bi khinh rẻ. Ðó chính là Bubber và Bernie.

Bubber, một anh hùng trong chiến tranh, đẹp trai, có sức thuyết phục trước công chúng, chỉ vì đói khổ mà phải dối gạt mọi người để rồi lương tâm cắn rứt và định quyên sinh. Trong bản chất con người Bubber vẫn chứa đầy niềm trắc ẩn với những người cùng khổ, tính hướng thiện vẫn luôn chiến thắng trong anh ta. ở một góc độ nào đó, Bubber cũng đáng gọi là anh hùng: người anh hùng của công luận và quần chúng.

Trong khi đó, Bernie lại hoàn toàn trái ngược. Bernie là kẻ thất bại trong cuộc sống, với bộ dạng xuềnh xoàng, cáu bẩn luôn bị mọi người khinh thường. Trong con người anh, những tật xấu luôn tồn tại cộng với sự ám ảnh bởi nỗi lo cơm áo, Bernie trở thành kẻ cắp quen tay. Nhưng nấp sâu trong tâm hồn Bernie là một tấm lòng vị tha nhân hậu, sẵn sàng vùng lên khi gặp đúng thời điểm. Không thích hư danh nhưng cần bổng lộc, Bernie là một người cha yêu con hết mực, muốn dành cho con tất cả những gì tốt đẹp nhất. Hình tượng Bernie có đôi nét tương đồng với nhân vật Vi Tiểu Bảo trong Lộc Ðỉnh Ký của Kim Dung.

Ðưa ra hình ảnh một người anh hùng xa lạ, không vai u thịt bắp, không đẹp trai mê hồn cũng chẳng có những câu nói như danh ngôn mà thay vào đó là đủ trò chôm chỉa, dối gạt rất đời thường nhưng lại đầy thuyết phục. Bộ phim cho ta niềm tin vào con người, rằng sâu thẳm trong mỗi tâm hồn vẫn luôn tồn tại cái thiện và những điều tốt đẹp.

———————————————————————-

Bài viết của trang [http://www.confidant.sg.st]

Ron Kovic ( Tom Cruise ) sinh ra trong một gia đình nghèo, đông con và ngoan đạo. Cậu trưởng thành trong một môi trường giáo dục tốt, luôn được rèn luyện ý chí chiến thắng trong các trận đấu thể thao. Hàng năm, vào ngày Quốc khánh Mỹ 4 tháng 7, hòa chung niềm vui lễ hội của mọi người, Ron còn có niềm vui riêng: ngày sinh nhật cậu.

Thế hệ cậu lớn lên khi Mỹ ngày càng lún sâu vào cuộc chiến tranh tại Việt Nam, được tuyên truyền chủ nghĩa yêu nước, “bảo vệ nước Mỹ” chống lại kẻ thù cộng sản ở tận phương Ðông xa xôi. Mờ mắt trước ánh hào quang chiến công của người lính, Ron đã tự nguyện đăng ký vào Thủy quân Lục chiến, binh chủng tinh nhuệ nhất của Quân lực Hoa Kỳ.

Năm 1967 Ron có mặt tại Việt Nam, tham gia các trận càn quét ở một vùng cằn cỗi Trung Bộ nhằm tiêu diệt các đơn vị Việt Cộng đang lẩn khuất đâu đó. Trong một trận đánh vào ngôi làng ven biển, đơn vị của Ron đã chà xát, tiêu diệt không thương tiếc bất cứ cái gì có sự sống. Cũng chính tại đây, Ron đã thật sự bàng hoàng đau đớn khi chứng kiến “Cộng quân” bị lính Mỹ tiêu diệt đều là phụ nữ và trẻ em vô tội. Trong lúc kinh hoàng nhất, khẩu súng của anh đã vô tình nhả đạn vào người bạn Wellson cùng đơn vị. Anh đã tự thú với ban chỉ huy nhưng họ xem đó chỉ là một “sự cố” nhỏ và anh được lệnh tiếp tục ở lại chiến đấu.

Khi tham gia một trận chiến khác, đơn vị của Ron bị đánh tan nát, anh bị thương nặng và được đưa về Mỹ cứu chữa. Sau một thời gian dài nằm tại quân y viện, Ron được trả về gia đình với một chiếc xe lăn. Bị liệt nửa người, mọi cánh cửa của cuộc đời, sự nghiệp và tình yêu đều khép lại với Ron. Những khó khăn trong sinh hoạt, bất lực trong cuộc sống kể cả việc làm một người đàn ông cùng những mặc cảm tội lỗi, những dằn vặt lương tâm, hình ảnh những trẻ thơ vô tội và người bạn xấu số luôn choán đầy giấc ngủ của Ron. Tất cả đã dồn anh vào nỗi tuyệt vọng bế tắc…

Sau những tháng ngày tìm quên trong men rượu, Ron đã dũng cảm thú tội trước gia đìng Wellson và được họ tha thứ. Anh đã bừng tỉnh và tìm ra lẽ sống mới cho mình: cùng đồng đội xuống đường tranh đấu chống lại cuộc chiến tranh phi nghĩa tại Việt Nam.

Sinh ngày 4 tháng 7 được chuyển thể từ cuốn hồi ký cùng tên bởi chính tác giả Ron Kovic. Vì thế ta có thể tin vào những vấn đề có thật mà bộ phim đặt ra. Ðó là một bức tranh đen tối, lột tả chân thực những trăn trở băn khoăn và sự thức tỉnh lương tâm của một thế hệ thanh niên Mỹ. Những người trai tráng tràn trề sức sống, háo hức lên đường “bảo vệ Tổ Quốc” từ bên kia đại dương. Khi trở về, nếu còn sống không què quặt về thể xác thì cũng bị tổn thương với linh hồn rách nát. Họ cảm thấy bị lừa dối, họ đau đớn thốt lên: “Chúng tôi đến Việt Nam để diệt trừ Cộng sản, nhưng chúng tôi lại bắn vào phụ nữ và trẻ em…”.

Cuộc chiến tranh Việt Nam là vết nhơ trong lịch sử Hoa Kỳ, nó đã chia rẽ sâu sắc nội bộ nước Mỹ. Phong trào phản chiến đòi chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Việt Nam đã làm sục sôi nhiều tầng lớp nhân dân Mỹ, kể cả những người cựu chiến binh. Ðội quân xe lăn – những người trở về từ địa ngục – chống chiến tranh là bằng chứng hùng hồn cho những sai lầm của chính phủ Mỹ. Ron đã mất đi niềm kiêu hãnh được sinh ra trong ngày Quốc khánh Mỹ, đối với anh bây giờ làm công dân một nước Mỹ hiếu chiến là nỗi nhục… Hãy nghe anh kêu gọi: “Cuộc chiến này là phi nghĩa. Xã hội đã lừa dối chúng tôi, lừa dối mọi người trong đất nước này. Chúng tôi đi xa 13 ngàn dặm để chiến đấu chống lại một dân tộc nghèo, những người đã có một lịch sử chống ngoại xâm đáng tự hào, những người đã đấu tranh cho nền độc lập của chính họ suốt một ngàn năm nay. Dân tộc Việt Nam đấy !… Chính phủ đang giết anh em chúng tôi ở Việt Nam, họ hy sinh cả một thế hệ thanh niên… Hãy ngừng ném bom, chấm dứt chiến tranh…”. Ron Kovic đã là một thanh niên tốt, anh sống có lý tưởng, có niềm tin nhưng tiếc thay niềm tin đó đã bị đặt nhầm chỗ…

Dù cuộc chiến đã qua đi gần 30 năm nhưng quá khứ chưa hoàn toàn khép lại, nỗi đau vẫn âm ỉ cháy trong lòng nước Mỹ, vẫn ám ảnh những cựu chiến binh như Ron Kovic… Ðể rồi bây giờ họ gọi đó là “hội chứng chiến tranh Việt Nam”…

———————————————————————-

Các giải thưởng:

- 2 giải Oscar 1989: Ðạo diễn xuất sắc nhất (Oliver Stone), Dựng phim.

- Quả cầu vàng 1990: Phim hay nhất, Ðạo diễn xuất sắc nhất (Oliver Stone), Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (Tom Cruise), Kịch bản hay nhất (Oliver Stone và Ron Kovic).

- Giải thưởng của hội đạo diễn Hoa Kỳ 1989: Ðạo diễn xuất sắc nhất.

——————————————————————

Bài viết của trang [http://www.confidant.sg.st]